Çocuklukta tekrar tekrar yaşadığımız ilişki biçimleri, ileride bize neyin “normal” geleceğini sessizce belirler. Bir kız çocuğunun babasıyla kurduğu bağ da bunun bir parçasıdır: amaç onu gelecekteki ilişkilerine hazırlamak değildir, ama o bağda deneyimlediği saygı, yakınlık ve sınırlar, yıllar sonra kendi ölçüsü hâline gelir.
Aşağıdaki başlıklar pahalı ya da zor şeyler değil. Çoğu bir öğleden sonraya sığar. Ortak noktaları şu: hepsi çocuğa “babam benimle özel olarak ilgilendi” duygusunu bırakır.
Birlikte kurulan küçük anlar
- •Yalnızca ikinizin çıktığı bir yolculuk yapın. Mesafe önemli değil; rotayı birlikte belirleyin, atıştırmalıkları o seçsin, çalan şarkıya sırayla karar verin. Yıllar sonra o şarkı ikinizi de aynı güne geri götürecek.
- •Arabanızda ya da çantanızda ondan küçük bir iz taşıyın: çizdiği bir resim, seçtiği bir anahtarlık, aynaya astığı bir şey. Kendi dünyanızda ona ayrılmış görünür bir yer olsun.
- •Sadece ikinize ait bir mekân edinin. Bir kahvaltıcı, bir sahil bankı, bir park köşesi… “Bizim yere gidelim mi?” diyebileceğiniz bir adres, mekândan çok bir hatıra olur.
- •Geç saate kalan bir gece planlayın. Normalde uyuması gereken bir akşam “bugün biraz kaçamak yapıyoruz” deyin. Film, patlamış mısır, balkonda sohbet… Çocukluk anıları çoğu zaman kuralların esnediği anlarda birikir.
Onu yakından tanıdığınızı hissettiren jestler
- •Bir gün onu kendi çalışma dünyanıza götürün. Nerede oturduğunuzu, gün içinde ne yaptığınızı gösterin. Masanızda ona ait bir şey olsun; hayatınızda kendine yer bulduğunu görsün.
- •Bazen hiçbir sebep yokken çiçek alın. Doğum günü ya da karne günü değil; sıradan bir salı akşamı. “Bunu görünce aklıma sen geldin” cümlesi hediyenin kendisinden daha çok kalır.
- •Bazen onun planına siz dahil olun. “Bugün iki saat senin, ne yapıyoruz?” deyin. Verimli ya da mantıklı olmak zorunda değil; hatırlanacak olan etkinlik değil, koşulsuz eşlik edilmiş olma duygusudur.
- •Büyüdüğünde okuyacağı bir mektup yazın. Şimdiki hâlini anlatın: neye güldüğünü, hangi kelimeleri yanlış söylediğini, sizi neyin şaşırttığını. Yetişkin olduğunda kendisiyle ilgili unutmasını istemediğiniz şeyi de yazın.
Birlikte üretmek ve öğrenmek
- •Bir şeyi birlikte tamir edin ya da sıfırdan yapın. Bisiklet vidası, bir raf, dikilecek bir çiçek, boyanacak bir duvar… İzlemesine değil, gerçekten yapmasına izin verin: “Sen tut, ben sıkayım.”
- •Ona bildiğiniz bir şeyi öğretin; sonra sıra ona geçsin. Bir yemek, bir oyun, bir el becerisi... Ardından o size bir dans, bir şarkı ya da iyi bildiği bir şeyi öğretsin. İlişki tek yönlü bir öğretme ilişkisine dönüşmesin.
- •Onun uzman olduğu bir konuda ona gerçekten danışın. Sevdiği bir çizgi film, bir oyun, bir hayvan türü… Fikrini sorup ciddiye almak, çocuğa yaşından büyük bir değer hissi verir.
- •Ortak, küçük bir hedef koyun ve birlikte biriktirin. Alınacak bir kitap ya da bir gezi için kumbara tutmak, beklemeyi ve birlikte başarmayı aynı anda öğretir.
Zamanı görünür kılan ritüeller
- •Her yıl aynı fotoğrafı çekin. Aynı yer, aynı poz, mümkünse aynı sarılma. Bir süre sonra kareler yalnızca onun büyümesini değil, yan yana geçirdiğiniz yılları da gösterir.
- •“Babamla yapacağım şeyler” kavanozu hazırlayın. Kâğıtlara birlikte yapmak istediklerinizi yazsın: gece yürüyüşü, kek yapmak, bisiklete binmek, arabada yüksek sesle şarkı söylemek… Arada bir kâğıt çekip gerçekleştirin.
- •Yalnızca ikinize ait bir gelenek oluşturun. Cumartesi kahvaltısı, ayda bir buluşma, her yaz aynı yere gitmek, maç ya da film gecesi… Küçük ama düzenli olması, büyük ama tek seferlik olmasından kıymetlidir.
- •Bir buluşmada hesabı ona bırakın. Küçük bir bütçe verin; gideceğiniz yeri birlikte seçin, siparişi o versin, ödemeyi o yapsın. Sorumluluk almanın gurur verici tarafını erken yaşta tadar.
- •Kendi çocukluğunuzdan bir şey gösterin. Büyüdüğünüz sokak, eski bir fotoğraf, ilkokul sıranız… Sizin de bir zamanlar çocuk olduğunuzu bilmek, aradaki mesafeyi beklenmedik biçimde kapatır.
Bağı asıl güçlendiren iki şey
- •Hatanızı açıkça söyleyin ve özür dileyin. Yanlış anladığınızda ya da sesinizi yükselttiğinizde bunu adıyla söylemek, çocuğa hem ilişkilerin onarılabildiğini hem de özür dilemenin güçsüzlük olmadığını öğretir.
- •Arada birlikte iyilik yapın. Sokak hayvanına mama bırakmak, bir komşuya yardım etmek, bir oyuncağı bağışlamak… Birlikte yapılan iyilik, anlatılan hiçbir öğütten daha kalıcıdır.
Son olarak
Bu maddelerin hiçbiri kusursuz bir baba olmayı gerektirmiyor. Çoğu zaman çocuklar büyük planları değil, kendilerine ayrılmış küçük ve kesintisiz zamanları hatırlıyor. Bugün listeden yalnızca birini seçip uygulamak bile, yıllar sonra anlatılacak bir anının başlangıcı olabilir.
Radikal Çocuk Etüt Merkezi olarak çocuğun akademik gelişimi kadar aile içinde kurduğu bağın da onu taşıdığına inanıyoruz. Merak ettiğiniz konularda rehber öğretmenlerimize danışabilirsiniz.